Waarom een goed coachgesprek al begint vóór de eerste vraag
Veel coaches besteden veel aandacht aan de vragen die ze tijdens een coachgesprek stellen. Begrijpelijk, want goede vragen kunnen nieuwe inzichten opleveren en beweging creëren. Maar wat als het gesprek al ontspoort voordat de eerste vraag is gesteld? Dat gebeurt vaker dan we denken. Een medewerker zegt dat hij “eens wil sparren”. Een ondernemer wil “meer rust”. Een leidinggevende vraagt hulp bij een “lastige medewerker”. Het gesprek begint… maar waar werken we eigenlijk naartoe? Wanneer is het gesprek geslaagd? En wie bepaalt dat eigenlijk? Zonder heldere overeenkomst ontstaat gemakkelijk een prettig gesprek, maar prettig is nog geen coaching. Professionele coaching begint met duidelijkheid.
Waarom deze competentie belangrijk is
Misschien wel het meest onderschatte onderdeel van coaching is het maken van goede afspraken. Veel coaches zien het contracteren als een administratieve stap aan het begin van een traject. Iets dat je één keer doet en daarna achter je laat. De werkelijkheid is precies andersom. Een professionele overeenkomst is geen formulier, maar een voortdurend gesprek. Een coach onderzoekt niet alleen waar de cliënt aan wil werken, maar vooral waarom dat belangrijk is. Welke verandering wil de cliënt werkelijk realiseren? Wat betekent succes? En hoe weten we straks dat deze sessie waardevol is geweest? Dat lijkt misschien eenvoudig, maar juist hier ontstaat focus. Zonder gezamenlijk doel bestaat het risico dat coach en cliënt allebei hard werken, maar ieder aan iets anders. Een goede overeenkomst geeft richting zonder de uitkomst vast te leggen. Ze creëert helderheid zonder de nieuwsgierigheid te verliezen.
Veelgemaakte misverstanden
Een veelvoorkomend misverstand is dat een coach het doel van de sessie moet formuleren. Dat klinkt efficiënt, maar is precies het tegenovergestelde van partnerschap. Wanneer een coach het doel bepaalt, neemt hij ongemerkt eigenaarschap over van de cliënt. De cliënt volgt dan het proces van de coach, terwijl coaching juist vraagt dat de coach het proces van de cliënt volgt. Een tweede misverstand is dat contracteren alleen aan het begin van een traject plaatsvindt. Iedere ervaren coach weet dat een gesprek onderweg kan veranderen. Nieuwe inzichten ontstaan. Prioriteiten verschuiven. Soms blijkt de oorspronkelijke vraag slechts de ingang naar een veel fundamenteler thema. Professioneel contracteren betekent daarom voortdurend afstemmen. “Is dit nog steeds waar je vandaag aan wilt werken?” Die eenvoudige vraag voorkomt dat coach en cliënt ongemerkt ieder een andere kant op bewegen. Een derde misverstand is dat duidelijke afspraken de spontaniteit beperken. In werkelijkheid gebeurt juist het tegenovergestelde. Hoe duidelijker de bestemming, hoe vrijer de route daarna mag zijn.
Hoe ACC-, PCC- en MCC-coaches deze competentie verschillend laten zien
Op ACC-niveau leert een coach samen met de cliënt een helder doel voor de sessie te formuleren. Er ontstaat duidelijkheid over het onderwerp, het gewenste resultaat en de rolverdeling. De coach bewaakt de structuur van het gesprek en keert waar nodig terug naar de afgesproken focus.
Op PCC-niveau gaat contracteren veel verder dan het formuleren van een doel. De coach onderzoekt wat de cliënt werkelijk belangrijk vindt, welke betekenis het onderwerp heeft en waaraan de cliënt zelf merkt dat de sessie succesvol is geweest. De overeenkomst ontstaat in partnerschap en blijft gedurende het hele gesprek onderwerp van afstemming.
Op MCC-niveau lijkt contracteren soms bijna onzichtbaar. De coach beweegt moeiteloos mee met wat zich in het gesprek aandient en blijft tegelijkertijd voortdurend verbonden met de bedoeling van de cliënt. De overeenkomst leeft als het ware gedurende het hele gesprek. Zonder dat het expliciet benoemd hoeft te worden, weten coach en cliënt steeds waar zij samen aan werken. Dat is misschien wel het mooiste kenmerk van meesterschap, structuur zonder starheid.
De relatie met het EMCC Competence Framework
Ook binnen EMCC neemt contracteren een centrale plaats in. Daarbij gaat het niet alleen over afspraken met de cliënt, maar ook over de bredere context waarin coaching plaatsvindt. Wie is de opdrachtgever? Welke belangen spelen er? Wat mag wel en niet worden gedeeld? Welke verwachtingen leven er bij de verschillende betrokkenen? Vooral binnen organisaties wordt duidelijk hoe belangrijk dit is. Een leidinggevende betaalt misschien het traject, maar de medewerker is de cliënt. Juist dan vraagt professioneel coachen om transparantie en duidelijke afspraken met alle betrokkenen. Een goede overeenkomst beschermt niet alleen het coachproces, maar ook de relatie tussen alle partijen.
De relatie met onze visie op coaching
Binnen de Associatie voor Coaching geloven wij dat coaching begint bij eigenaarschap. Dat zie je terug in onze basisprincipes. Coaching is resultaatgericht. Coaching gaat uit van de cliënt. Coaching appelleert aan eigen verantwoordelijkheid. Een overeenkomst is daarom veel meer dan een afspraak over een doel. Het is een gezamenlijke keuze om verantwoordelijkheid te nemen voor ontwikkeling. De coach is verantwoordelijk voor het proces, de cliënt blijft verantwoordelijk voor de inhoud. Juist die heldere rolverdeling maakt coaching krachtig.
Praktijkvoorbeeld
Een ondernemer start een coachgesprek met de woorden: “Ik heb het ontzettend druk en wil graag eens kijken hoe ik mijn agenda beter kan organiseren.” Een beginnende coach zou gemakkelijk kunnen doorschakelen naar timemanagement. De ervaren coach wordt nieuwsgierig. “Stel dat we aan het einde van dit gesprek terugkijken… wanneer zou jij zeggen dat dit gesprek écht waardevol is geweest?” Na een korte stilte antwoordt de ondernemer: “Eigenlijk gaat het helemaal niet over mijn agenda. Ik merk dat ik overal ‘ja’ op blijf zeggen omdat ik bang ben mensen teleur te stellen.” Het gesprek krijgt een totaal andere richting. Niet omdat de coach betere vragen stelde maar omdat hij eerst samen met de cliënt onderzocht waar het gesprek werkelijk over moest gaan.
Reflectievragen
- Hoe vaak controleer jij tijdens een gesprek of jullie nog aan hetzelfde doel werken?
- Wanneer heb jij voor het laatst ontdekt dat de eerste coachvraag niet de echte vraag bleek te zijn?
- Geef jij richting aan het gesprek, of geef je richting aan het proces?
- Hoe zorg jij ervoor dat de verantwoordelijkheid voor het resultaat bij de cliënt blijft?
- Welke afspraken maak jij bewust aan het begin van een coachtraject?
Tot slot
Een coachgesprek zonder overeenkomst is als een reis zonder bestemming. Misschien kom je ergens, misschien beleef je onderweg interessante momenten. Maar de kans is groot dat je pas achteraf ontdekt dat jullie allebei iets anders voor ogen hadden. Professionele coaches weten daarom dat contracteren geen formaliteit is. Het is de eerste gezamenlijke interventie. Want pas wanneer coach en cliënt werkelijk overeenstemming hebben over waar zij samen aan werken, ontstaat de ruimte voor wat coaching zo bijzonder maakt. Niet een goed gesprek maar een gesprek dat beweging creëert.
Uit de serie: Competenties van de Coach
Professioneel coachen draait niet om technieken alleen. Achter iedere coachcompetentie schuilt een diepere laag van vakmanschap, bewustzijn en professionele houding. In deze serie ontdek je wat de acht ICF-competenties werkelijk betekenen in de praktijk.
Onze Opleidingen
Hieronder tref je de verschillende opleidingen aan en kun je doorklikken voor meer informatie of je inschrijven voor de opleiding. Wanneer je eerst wil kennismaken met een van onze opleiders en wellicht nog wat vragen beantwoord wil hebben kun je ook kiezen voor een persoonlijk kennismakingsgesprek.
Geaccrediteerde Coachopleiding
Korte Coach Opleidingen
Professionele ontwikkeling
