Waarom de beste techniek nooit beter is dan de coach die haar toepast
Er bestaat een hardnekkige overtuiging onder beginnende coaches dat je steeds beter wordt door steeds meer technieken te leren. Nieuwe modellen, nieuwe interventies, nieuwe werkvormen. Alsof vakmanschap vooral ontstaat door een steeds vollere gereedschapskist. Maar stel jezelf eens de volgende vraag. Waarom lijken sommige coaches met slechts een paar eenvoudige vragen een enorme beweging te creëren, terwijl anderen, gewapend met tientallen modellen, nauwelijks echte verandering realiseren? Het antwoord ligt zelden in de techniek, het antwoord ligt in de coach. Professioneel coachen begint op het moment dat je beseft dat jij zelf het belangrijkste instrument bent waarmee je werkt. Niet je vragen, niet je modellen, niet je ervaring maar jij.
Waarom deze competentie belangrijk is
De tweede ICF-competentie wordt vaak vertaald als Hanteert een coachende mindset. Dat klinkt alsof het vooral gaat over een positieve of nieuwsgierige houding. In werkelijkheid raakt deze competentie aan iets veel fundamentelers. Een professionele coach ontwikkelt niet alleen zijn vaardigheden, maar voortdurend zichzelf. Iedere coach neemt zijn eigen geschiedenis mee het gesprek in. Opvoeding, overtuigingen, waarden, ervaringen, successen, teleurstellingen, persoonlijke voorkeuren vormen de bril waardoor je naar een cliënt kijkt. Zolang die bril onzichtbaar blijft, bepaalt zij ongemerkt welke vragen je stelt, welke thema’s je interessant vindt en welke conclusies je trekt. Juist daarom vraagt professioneel coachen om voortdurende zelfreflectie. Niet omdat je als coach perfect moet zijn, maar omdat je jezelf steeds beter leert kennen. Hoe beter jij jezelf kent, hoe minder jouw eigen verhaal het verhaal van de cliënt in de weg zit.
Veelgemaakte misverstanden
Een veelgehoord misverstand is dat een coach neutraal moet zijn, dat is onmogelijk. Iedere coach heeft overtuigingen, normen, waarden en voorkeuren. Volledige objectiviteit bestaat niet. Professioneel coachen vraagt daarom niet om neutraliteit, maar om bewustzijn. Ben je je bewust van de invloed die jouw ervaringen hebben op het gesprek? Herken je wanneer een cliënt iets in jou raakt? Merk je op wanneer je harder gaat werken dan de cliënt? Een tweede misverstand is dat ervaren coaches minder hoeven te leren. Juist het tegenovergestelde blijkt waar. Hoe meer ervaring een coach krijgt, hoe groter de kans dat routine ontstaat. Dat dezelfde vragen automatisch worden gesteld, dat patronen sneller worden ingevuld, dat intuïtie ongemerkt verandert in aannames. Meesterschap ontstaat niet doordat je steeds meer weet, het ontstaat doordat je nieuwsgierig blijft naar wat je nog niet ziet.
Hoe ACC-, PCC- en MCC-coaches deze competentie verschillend laten zien
Op ACC-niveau ontwikkelt een coach een coachende grondhouding. Hij leert aanwezig te zijn, nieuwsgierig te blijven en de verantwoordelijkheid bij de cliënt te laten. Hij staat open voor feedback en begrijpt dat professionele ontwikkeling onderdeel is van het vak. Op PCC-niveau wordt zelfreflectie een vanzelfsprekend onderdeel van het coachschap. De coach herkent wanneer persoonlijke overtuigingen, emoties of aannames het gesprek kunnen beïnvloeden. Hij onderzoekt deze actief en gebruikt mentorcoaching, supervisie en feedback om zichzelf verder te ontwikkelen. Op MCC-niveau is de coach volledig aanwezig zonder zichzelf centraal te stellen. Zijn nieuwsgierigheid blijft ook na duizenden coachgesprekken intact. Hij durft te werken vanuit niet-weten, vertrouwt op het proces en laat zich niet leiden door de behoefte om slim, deskundig of behulpzaam over te komen. Het verschil zit niet in méér kennis, het verschil zit in méér bewustzijn.
De relatie met het EMCC Competence Framework
Binnen EMCC krijgt deze competentie misschien wel haar meest expliciete uitwerking. Professioneel coachen wordt gezien als een continu leerproces waarin zelfreflectie, supervisie en persoonlijke ontwikkeling onlosmakelijk verbonden zijn met vakmanschap. Een coach ontwikkelt zich niet alleen door ervaring op te doen, maar vooral door die ervaring kritisch te onderzoeken.
- Waarom deed ik wat ik deed?
- Welke aannames had ik?
- Welke emoties riep deze cliënt bij mij op?
- Wat zegt dat over mij als coach?
EMCC benadrukt daarmee dat de kwaliteit van coaching nooit los kan worden gezien van de kwaliteit van de persoonlijke ontwikkeling van de coach zelf.
De relatie met onze visie op coaching
Binnen de Associatie voor Coaching geloven wij dat coaching nooit beter wordt dan de coach zelf. Daarom besteden wij in onze opleidingen minstens zoveel aandacht aan de ontwikkeling van de coach als mens als aan het aanleren van coachvaardigheden. Een coach die zichzelf niet kent, loopt het risico voortdurend vanuit zijn eigen referentiekader te coachen. Een coach die zichzelf blijft ontwikkelen, creëert steeds meer ruimte voor het verhaal van de ander. Dat sluit naadloos aan bij onze visie op coaching. Evenwaardig partnerschap ontstaat pas wanneer de coach bereid is zichzelf steeds opnieuw ter discussie te stellen. Authentiek coachen vraagt om zelfkennis. Vertrouwen in de mogelijkheden van de cliënt begint bij vertrouwen in het coachproces. En verantwoordelijkheid nemen voor de ontwikkeling van anderen vraagt allereerst verantwoordelijkheid voor je eigen ontwikkeling. Professioneel coachen is daarom niet iets wat je leert, het is iemand die je langzaam wordt.
Praktijkvoorbeeld
Tijdens een coachgesprek vertelt een cliënt dat hij moeite heeft met het geven van feedback aan collega’s. De coach herkent het onderwerp onmiddellijk. Zelf heeft hij jarenlang leidinggegeven en tientallen trainingen feedback geven verzorgd. Nog voordat de cliënt zijn verhaal heeft afgerond, merkt hij dat hij al oplossingen begint te bedenken. Hij glimlacht even. Niet naar de cliënt, maar naar zichzelf. Hij herkent zijn eigen patroon. In plaats van zijn ervaring in te zetten, kiest hij ervoor opnieuw nieuwsgierig te worden. “Wat maakt dit juist voor jou zo ingewikkeld?” Het gesprek krijgt daardoor een totaal andere richting. Niet feedback blijkt het probleem, maar de angst om relaties te beschadigen. De coach gebruikte zijn ervaring uiteindelijk niet als antwoord, maar als signaal om zichzelf beter waar te nemen. Dat is werken met jezelf als instrument.
Reflectievragen
- Wanneer voel jij de behoefte om een cliënt te helpen in plaats van te coachen?
- Welke persoonlijke overtuigingen neem jij automatisch mee een coachgesprek in?
- Wanneer heeft een cliënt jou voor het laatst echt verrast?
- Hoe zorg jij ervoor dat jouw nieuwsgierigheid groter blijft dan jouw ervaring?
- Wat doe jij structureel aan je eigen professionele én persoonlijke ontwikkeling?
Tot slot
De ontwikkeling van een coach verloopt opvallend genoeg precies zoals coaching zelf. Ze begint met vaardigheden. Daarna groeit het bewustzijn. Uiteindelijk verandert niet alleen wat je doet, maar vooral wie je bent als coach. Misschien is dat wel de mooiste paradox van ons vak. De beste coaches zijn niet degenen met de meeste technieken. Het zijn de coaches die zichzelf het beste kennen. Want uiteindelijk is niet jouw methode het belangrijkste instrument, dat ben jij.
Uit de serie: Competenties van de Coach
Professioneel coachen draait niet om technieken alleen. Achter iedere coachcompetentie schuilt een diepere laag van vakmanschap, bewustzijn en professionele houding. In deze serie ontdek je wat de acht ICF-competenties werkelijk betekenen in de praktijk.
Onze Opleidingen
Hieronder tref je de verschillende opleidingen aan en kun je doorklikken voor meer informatie of je inschrijven voor de opleiding. Wanneer je eerst wil kennismaken met een van onze opleiders en wellicht nog wat vragen beantwoord wil hebben kun je ook kiezen voor een persoonlijk kennismakingsgesprek.
Geaccrediteerde Coachopleiding
Korte Coach Opleidingen
Professionele ontwikkeling
