Angst om kritiek te geven

In bijna alle managementcursussen wordt ons geleerd dat kritiek vooral ‘opbouwend’ moet zijn. Bovendien is ‘coachen’ tegenwoordig de norm. Dit leidt er steeds vaker toe dat managers nauwelijks nog mensen durven aan te spreken. Lees in dit artikel meer over het geven van kritiek.

Invulling van coaching

Hier lopen we weer tegen de invulling van coaching aan, waarbij mensen denken dat alles uit de medewerker moet komen en dat de taak van de manager vooral liefdevol begeleiden is. De opvatting over coaching werkt volstrekt averechts. Prestatieverbetering is nog altijd het centrale doel van coachen. Prestatieverbetering bereik je niet door pappen, nathouden en om de hete brei heen te draaien.

Wat zie je vaak gebeuren?

Iemand heeft werk afgeleverd waar we niet echt van onder de indruk zijn. We hadden meer verwacht en willen het werk verbeteren, maar we willen de medewerker niet voor het hoofd stoten en demotiveren.

Hierdoor wordt het volgende niet tegen onze medewerker gezegd:

‘Jan ik ben teleurgesteld over het werk dat je afgeleverd hebt. Ik had van jou meer verwacht.’ 

In plaats van de teleurstelling te uiten geven we positieve kritiek:

 ‘Jan, je bent aardig op weg, maar …….’.

Vervolgens bestoken we de medewerker met welgemeende adviezen: 

‘Als je dit nog eens wat verder uitzoekt en dat nog eens heroverweegt’ en meer van dat soort opmerkingen. 

Wat is het effect? De medewerker is ook niet gek en voelt onze teleurstelling heus wel aan, maar omdat die niet uitgesproken wordt, blijft die onbespreekbaar. 

De medewerker reageert vervolgens op dezelfde omzichtige manier:

 ‘ja Sjef, dat zal ik nog eens bekijken’. Hij reageert constructief op het advies, hij wil zijn baas ook niet voor het hoofd stoten.

Hierdoor komt een echte inhoudelijke discussie over de kwaliteit van het werk niet op gang. Er is geen sprake van een dialoog, het is meer beleefd langs elkaar heen leven. Het resultaat is een teleurgestelde baas en een medewerker die zich met een kluitje in het riet gestuurd voelt. Het werk wordt met een lang gezicht een beetje opgelapt en het perspectief van een topprestatie ligt zeer ver weg.

Kritiek vanuit de ik-boodschap

Dan maar liever een keer een knallende ruzie riskeren. Wij pleiten ervoor zoveel mogelijk recht door zee te gaan. Met een duidelijke ‘ik-boodschap’ vertel je wat jij ziet, hoort, voelt, denkt of ervaart. De vaststelling dient op een respecterende toon uitgesproken te worden, zakelijk geformuleerd en verwijzend naar vroegere afspraken of doelen. Van essentieel belang bij het aanspreken is de ‘ik-boodschap’. Een ik-boodschap is een boodschap die jij uitzendt over hoe jij iets beleeft. Je vertelt de ander hiermee op een eerlijke, open en duidelijke manier wat zijn gedrag voor je betekent en wat je gevoelens daarbij zijn. 

De opbouw van de ik-boodschap is als volgt: 

1. Benoem het gevoel dat bij je opkomt.
2. Benoem de daden van de ander zonder daar een waardeoordeel over uit te spreken
3. Zeg waarom jij dat gevoel krijgt

      En eventueel ter verduidelijking: 

4. Zeg hoe je het dan wel hebben wil.